دکتر علی دارابی - كمتر از چند هفته ديگر (هفتم خرداد)‌ مجلس شوراي اسلامي دوره هشتم رسما آغاز به كار خواهد كرد؛ مجلسي كه همگان اميدهاي فراواني به آن دارند تا مشكلات فراروي كشور را با سرپنجه تدبير و قانونگذاري و نظارت كارآمد حل كند، به گونه‌اي كه در ميان ادوار مختلف قوه مقننه بتواند مزيت نسبي و جايگاه ويژه‌اي را براي خود احراز نمايد.

بر اين اساس، مجلس هشتم اصول، جهت و اقداماتي را بايد به مثابه راهبرد و نقشه راه پيش روي خود قرار دهد كه فصل‌هايي از آن مي‌تواند چنين باشد:

1)‌ مجلس قوه اول كشور است. درست است كه قانون اساسي اصل تفكيك قوا را پذيرفته و استقلال نسبي قوا را صحه گذاشته است، اما نمي‌توان جايگاه برتر قوه قانونگذاري را ناديده گرفت. در قانون اساسي كه ميثاق ملي ملت بزرگ ايران است از 177 اصل بيش از 90 اصل و از 14 فصل 3 فصل به حوزه اختيارات، صلاحيت و وظايف مجلس و نمايندگان اختصاص يافته است.

برابر اصل 68 قانون اساسي، كشور در هيچ شرايطي حتي جنگ بدون مجلس نمي‌تواند باشد. در حالي‌كه نحوه عزل، بركناري يا استيضاح همه مقامات و مسوولان عالي‌رتبه در كشور در قانون اساسي گنجانده شده است! هيچ اصلي درباره انحلال، تعطيلي... مجلس شوراي اسلامي وجود ندارد.

علاوه بر تصويب طرح‌ها و لوايح، برنامه و بودجه كلان و ساليانه كشور نيز بايد در خانه ملت تصويب شود.
مجلس شوراي اسلامي تبلور حضور همه ايرانيان اعم از شيعه و سني، زن و مرد، اقشار مختلف دانشگاهي، حوزوي، اقليت‌هاي ديني و... است و هيچ كدام از قواي ديگر از اين امتياز برخوردار نيستند و براين اساس بود كه معمار كبير انقلاب اسلامي، حضرت امام خميني(ره)‌، «مجلس را در راس امور» مي‌دانستند و مجلس هشتم بايد سازوكار احراز اين قله رفيع را براي خود باز تعريف و عملياتي كند.

2)‌ تعيين اولويت‌هاي مجلس هشتم، يك كار اساسي است. مجلس هشتم بايد بداند كه دوره 4 ساله سپري مي‌شود و با توجه به اين كه به دليل ورود نمايندگان جديد به مجلس معمولا يك سال اول صرف به اصطلاح جا افتادن نمايندگان و آشنايي آنان با مقررات و آيين‌نامه داخلي مي‌شود و تجربه نشان داده است كه خانه ملت در سال آخر هر دوره متاثر از انتخابات بعدي مي‌باشد، لذا فرصت خدمت بسيار محدود و زودگذر است؛ بنابراين نمايندگان بدانند كه همه مشكلات جهان بشريت را نمي‌توانند و قادر نيستند در طول 4 سال نمايندگي حل كنند. مهار تورم و گراني، مقابله با افزايش قيمت‌ها و تلاش مجدانه براي منطقي كردن نرخ‌ها و قيمت‌ها، حمايت بايسته از توليد و رفع موانع آن، تصويب برنامه و بودجه ساليانه دولت براي 4 سال، تصويب برنامه 5 ساله پنجم كه سمت و سوي اداره كشور را بر پايه سند چشم‌انداز بايد طراحي كند، تدوين قانون جامع انتخابات به دور از مسائل جناحي و حاشيه‌ها، طراحي سازوكارهاي قانوني براي عملياتي شدن اصل 44، راي اعتماد به كابينه دولت دهم، راي اعتماد به 3 نفر از حقوقدانان شوراي نگهبان و بالاخره تعيين تكليف طرح‌ها و لوايح فراواني كه در نوبت كار مي‌باشد را بايد از جمله اولويت‌هاي مجلس هشتم دانست.

3)‌ سازماندهي اداره خانه ملت. با توجه به اين كه كادر اصلي اداره‌كننده مجلس هفتم بار ديگر با راي قاطع ملت در مجلس هشتم نيز افتخار خدمت دارد و نيز بهره‌گيري از تجارب گذشته كه نمونه آن ابتكار مناسب رئيس مجلس در برگزاري نشست آشنايي منتخبان مجلس هشتم با قوه قانونگذاري و روند فعاليت‌هاست كه اخيرا برگزار شد بايد ترتيبي اتخاذ شود كه با مشاركت همه نمايندگان امور داخلي مجلس در كوتاه‌ترين زمان سامان يابد. هيات رئيسه و كميسيون‌هاي تخصصي مجلس براساس صلاحيت‌، اهليت، كارآمدي، دانش، تخصص، تجربه، مديريت و مقبوليت انتخاب شوند. اصلاح آيين‌نامه داخلي مجلس در اولين فرصت انجام و مبناي اداره مجلس گردد. تنظيم روابط و مناسبات با ساير قوا در اولويت باشد و اهتمام جدي صورت گيرد تا مسائل حاشيه‌اي و غيرمهم، مجلس و مديريت آن را به خود مشغول نكند.

4)‌ اقليت قوي موجب تحرك و پويايي است. هرچند كه اكثريت قاطع گرايش سياسي نمايندگان مجلس هشتم اختصاص به جريان اصولگرايي دارد؛ اما فراكسيون اقليت هشتم هم به لحاظ تركيب نمايندگان، هم به لحاظ دانش و تجربه و هم به لحاظ تعداد و كميت از مجلس هفتم قوي‌تر و كارآمدتر است؛ وجود اقليت قوي مي‌تواند منشأ تحرك و پويايي براي اكثريت نيز باشد و مجلس قانونگذاري را كارآمدتر كند.

كاهش ضريب خطا، پرسشگري و نظارت جدي‌تر، تاثيرگذاري در چرخه قانونگذاري، وجود چندصدايي و فراهم ساختن امكان آزادانديشي و طرح گفتمان‌هاي مختلف را مي‌توان از جمله فوايد حضور اقليت قوي در مجلس شوراي اسلامي برشمرد كه لازمه آن تعامل مناسب و سازنده اقليت با اكثريت و نيز رعايت ادب پيروزي توسط اكثريت است كه تضارب آراء و انديشه‌هاي مختلف را در خدمت اعتلاي كشور درآورد.

5) شفاف‌سازي مواضع در مجلس. واقعيت آن است كه نمايندگان برگزيده ملت چون خود مردم داراي گرايش‌هاي سياسي مختلف هستند و بايد اين مهم به رسميت شناخته شده و محترم شمرده شود. به نظر مي‌رسد در مجلس هشتم گرايش‌هاي سياسي در دو طيف عمده اصولگرايي يا دوم خردادي اصلاح‌طلب جاي مي‌گيرد.
كارگزاران سازندگي، اعتماد ملي و مشاركت سه گرايش عمده متعلق به جريان اقليت مجلس هشتم است.
در جريان اصولگرا نيز 3 نحله فكري بارز و مشخص وجود دارد:

ايثارگران و اصولگرايان تحول‌خواه، جبهه پيروان خط امام و رهبري و حاميان دولت. آنچه كه درباره گرايش‌هاي سياسي لازم است توجه شود، آن است كه اولا تجربه نشان داده است فراكسيوني به نام مستقل‌ها وجود خارجي ندارد و عمدتا اين فراكسيون در مجالس گذشته در همراهي با اقليت عمل كرده است و اين واقعيت تلخ را نبايد ناديده گرفت كه عدم تعامل مناسب از سوي اكثريت از اصلي‌ترين دلايل سوق يافتن اين عده از نمايندگان به سوي اقليت است.

ديگر آن كه هيچ مانعي ندارد گرايش‌ها به صورت شفاف و بارز اعلام موجوديت و يارگيري كنند، پاشنه آشيل اصولگرايان ميل به پراكندگي و عدم اتحاد است . به نظر تدوين ميثاق و منشور همكاري، سازوكاري براي برون‌رفت از اختلافات و در عين حال فراهم ساختن شرايط استقلال گرايش‌ها در خانه ملت باشد.

6) رعايت اصولي كه آن را نبايدهاي مجلس هشتم بايد خواند.

مجلس هشتم اگر بخواهد كارآمد باشد، بايد به شعارهاي خود عمل كند. نقاط ضعف مجلس هفتم را برطرف سازد. به جايگاه قوه اول برگردد. از نظارت و پرسشگري آن، دستگاه‌ها، نهادها، دولت و قوه قضاييه حساب ببرند. فرمايشي نباشد.لذا توجه و عمل به موارد زير بسيار مهم است:

شخصي نكردن قدرت نمايندگي و شائبه سوءاستفاده از آن، رها كردن ساير مسووليت‌ها و كارها و مقدم دانستن كار نمايندگي، پرهيز از توصيه‌نويسي و سفارش كردن اشخاص و افراد كه شأن و منزلت نمايندگي را بشدت خدشه‌دار مي‌كند، بهره‌گيري مستمر از پروژه‌ها، تحليل‌ها و منشورات مركز پژوهش‌ها كه به مثابه قوه عاقله خانه ملت است، بها دادن به ديدگاه‌ها و نظرات كارشناسي و پرهيز از وضع قوانين با شتاب و عجله، واگذار كردن امور اجرايي حوزه انتخابيه به مسوولان اجرايي چون بخشداران، فرمانداران، شهرداران و شوراهاي اسلامي شهر و روستا، اجتناب از وضع مقرراتي كه شائبه امتيازخواهي و رانت‌جويي براي نمايندگان را در برداشته باشد و بالاخره رعايت شأن و منزلت نمايندگي مردم كه ساده‌ زيستن، قناعت، فروتني، تواضع، خدمتگزاري، پاسداشت ارزش‌ها و در يك كلام عمل به سوگند نمايندگي را سرلوحه خود قرار دهند.

اميد كه چنان باد